Điều kiện FAS trong Incoterms 2020 và ứng dụng thực tế

Trong thương mại quốc tế, mỗi điều kiện Incoterms là một “ngôn ngữ chung” giúp người mua và người bán hiểu rõ trách nhiệm của mình. Một trong những điều kiện được dùng phổ biến cho hàng xuất khẩu đường biển là FAS – Free Alongside Ship, tức “giao hàng dọc mạn tàu”. Cùng Vận Tải Minh Thức xem điều kiện này quy định cụ thể ra sao và khi nào nên sử dụng.

1. Khái niệm điều kiện FAS (Free Alongside Ship)

FAS là điều kiện thương mại quốc tế chỉ áp dụng cho vận tải biển hoặc đường thủy nội địa. Theo đó, người bán hoàn thành nghĩa vụ giao hàng khi hàng được đặt “dọc mạn tàu” tại cảng đi quy định. Từ thời điểm đó, rủi ro và chi phí được chuyển giao cho người mua.

Ví dụ: nếu xuất khẩu cà phê từ cảng Cát Lái đi Rotterdam theo FAS, nhà xuất khẩu Việt Nam chỉ cần đưa hàng đến mép cầu cảng, bên nhập khẩu sẽ chịu trách nhiệm bốc hàng lên tàu và chịu mọi rủi ro sau đó.

2. Khi nào nên chọn điều kiện FAS?

FAS thường được dùng trong các tình huống:

• Người mua có kinh nghiệm thuê tàu và muốn tự chủ vận tải quốc tế.
• Hàng hóa được vận chuyển đóng trong container rời (bulk cargo) hoặc hàng dự án.
• Người bán chỉ muốn chịu trách nhiệm đến cảng bốc hàng.

Tuy nhiên, FAS không phù hợp cho hàng container thông thường vì hàng hóa không được giao trực tiếp tại mạn tàu mà thường giao trong bãi container trước khi xếp tàu. Trường hợp này, điều kiện FCA (Free Carrier) sẽ thích hợp hơn.

3. Cách hiểu FAS theo Incoterms 2020

Theo Incoterms 2020, điều kiện FAS được quy định rõ trách nhiệm theo hai nhóm: người bán (A1-A10) và người mua (B1-B10). Dưới đây là tóm tắt những điểm nổi bật.

A. Nghĩa vụ của người bán

• Giao hàng: Đưa hàng đến mạn tàu tại cảng chỉ định, trong thời gian thỏa thuận.
• Chuyển giao rủi ro: Khi hàng đã được đặt dọc mạn tàu, mọi rủi ro chuyển sang người mua.
• Giấy tờ: Cung cấp hóa đơn thương mại và các chứng từ cần thiết để người mua nhận hàng.
• Chi phí: Bao gồm chi phí vận chuyển nội địa, bốc xếp tại cảng đến vị trí mạn tàu.
• Thông quan xuất khẩu: Người bán có trách nhiệm làm thủ tục và chịu phí xuất khẩu.

B. Nghĩa vụ của người mua

• Bốc hàng lên tàu: Thanh toán chi phí xếp hàng, cước biển và chi phí bảo hiểm (nếu có).
• Thông quan nhập khẩu: Tự chịu trách nhiệm thực hiện các thủ tục nhập khẩu tại nước đến.
• Chuyển giao rủi ro: Mọi rủi ro với hàng hóa sau khi đã được giao dọc mạn tàu.

4. Quy trình giao hàng FAS – Minh họa thực tế

Để giúp dễ hình dung, hãy xem ví dụ dưới đây:

Một công ty Việt Nam xuất khẩu thép sang Malaysia theo điều kiện FAS – Cảng Cát Lái. Người bán sắp xếp xe vận tải đưa hàng từ kho ở Bình Dương ra cảng. Sau khi hoàn tất khai báo hải quan xuất khẩu và chuyển thép ra cầu cảng, hàng được đặt tại khu vực mạn tàu đã chỉ định. Lúc này, trách nhiệm người bán kết thúc. Người mua sẽ thuê tàu, giám sát việc bốc hàng lên tàu và chịu mọi chi phí tiếp theo.

Trong quá trình này, việc phối hợp chặt giữa đơn vị vận tải nội địa và giao nhận tại cảng là rất quan trọng để tránh phát sinh chi phí lưu bãi hoặc chậm chuyến.

5. Ưu điểm và hạn chế của điều kiện FAS

Ưu điểm:

• Người bán giảm thiểu rủi ro vì chỉ chịu trách nhiệm đến cảng đi.
• Người mua có quyền chủ động trong việc chọn hãng tàu và lên kế hoạch vận tải quốc tế.

Hạn chế:

• Cần người mua có kinh nghiệm và khả năng sắp xếp logistics quốc tế.
• Không thích hợp cho hàng container hoặc hàng giao từ nội địa xa cảng.

6. So sánh FAS với các điều kiện liên quan

FAS thường được so sánh với hai điều kiện khác là FOB và FCA:

• FCA: Người bán giao hàng cho người vận tải, có thể áp dụng cho mọi phương thức vận tải (phổ biến với hàng container).
• FOB: Người bán chịu trách nhiệm cho tới khi hàng được xếp lên tàu, phù hợp khi người bán muốn hỗ trợ thêm khâu bốc hàng.

Vì vậy, khi hàng hóa được giao tại cảng, chưa lên tàu, và người mua chủ động thuê tàu – FAS là lựa chọn hợp lý nhất.

7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Điều kiện FAS có yêu cầu người bán mua bảo hiểm không?
Không. Theo FAS, người bán không bắt buộc phải mua bảo hiểm cho lô hàng. Người mua có thể mua nếu muốn.

2. FAS áp dụng được cho vận tải hàng không hay đường bộ không?
Không. FAS chỉ dùng cho hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển hoặc thủy nội địa.

3. Nếu hàng giao muộn tại cảng, ai chịu chi phí?
Người bán chịu chi phí phát sinh nếu giao muộn theo lịch mà hai bên đã thống nhất vì hàng chưa được giao dọc mạn tàu đúng hạn.

8. Liên hệ tư vấn vận tải và giao nhận cùng Minh Thức

Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vận tải hàng hóa Bắc – Nam, CTY TNHH Vận Tải Minh Thức hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu vận chuyển nội địa tới giao nhận tại cảng. Nếu bạn cần tư vấn giải pháp vận tải container, hàng lẻ hay hàng nặng phục vụ xuất nhập khẩu, hãy liên hệ hotline 0328.29.4444 hoặc email [email protected].