Incoterms Là Gì? Cập Nhật Quy Tắc Giao Thương Quốc Tế 2026
1. Hiểu đúng về Incoterms trong xuất nhập khẩu
Incoterms (International Commercial Terms) là bộ quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế – ICC ban hành, quy định trách nhiệm giữa người mua và người bán trong giao dịch hàng hóa xuyên biên giới. Những điều khoản này cho biết ai chịu chi phí, ai chịu rủi ro, và tại điểm nào quyền sở hữu hàng hóa được chuyển giao.
Từ năm 1936 đến nay, Incoterms liên tục được cập nhật để đáp ứng cách thức vận chuyển và thanh toán toàn cầu thay đổi. Phiên bản hiện hành là Incoterms 2020 – đang được áp dụng phổ biến trong thương mại quốc tế, bao gồm 11 điều kiện chia thành hai nhóm: vận tải đường biển và các phương thức vận tải khác.
2. Mục tiêu và ý nghĩa của Incoterms
Incoterms không chỉ đơn thuần là bộ quy ước mà là “ngôn ngữ chung” trong thương mại toàn cầu. Việc hiểu đúng và áp dụng chuẩn xác giúp các bên:
- Giảm thiểu tranh chấp thương mại do hiểu lầm về trách nhiệm giao hàng.
- Xác định rõ chi phí, nghĩa vụ bảo hiểm và thủ tục hải quan của mỗi bên.
- Tối ưu quá trình logistics, đặc biệt trong vận chuyển liên lục địa hoặc đa phương thức.
Ví dụ, nếu doanh nghiệp Việt Nam xuất thép sang Nhật Bản theo điều kiện FOB (Free On Board), người bán chỉ chịu trách nhiệm cho đến khi hàng được bốc lên tàu – sau đó rủi ro thuộc về người mua.
3. Tính pháp lý của Incoterms trong hợp đồng thương mại
Incoterms không phải luật bắt buộc, nhưng có giá trị pháp lý khi được dẫn chiếu trong hợp đồng. Cụ thể, chỉ khi hai bên ghi rõ ví dụ: “Theo điều kiện CIF – Incoterms 2020”, thì những quy tắc này mới được áp dụng.
Nếu có xung đột giữa Incoterms và pháp luật quốc gia, luật địa phương vẫn được ưu tiên. Do đó, doanh nghiệp cần tham khảo quy định hải quan, thuế, và pháp lý tại nước đối tác trước khi chốt điều kiện giao nhận.
4. Sáu điểm cần nắm vững khi áp dụng Incoterms
4.1. Không mang tính bắt buộc
Các bên có thể tự thỏa thuận điều kiện khác nếu thấy thuận tiện hơn, miễn là ghi rõ trong hợp đồng. Incoterms đóng vai trò hướng dẫn, không phải “mệnh lệnh bắt buộc”.
4.2. Các phiên bản cùng tồn tại
Phiên bản 2010, 2000 và 2020 đều có thể được sử dụng song song. Vì vậy trong mọi hợp đồng, cần ghi rõ “Incoterms 2020” để tránh hiểu nhầm.
4.3. Xác định thời điểm chuyển giao rủi ro
Đây là yếu tố quan trọng nhất: rủi ro thuộc về bên nào phụ thuộc vào điều kiện Incoterms được chọn. Ví dụ, EXW (Giao tại xưởng) chuyển rủi ro ngay tại kho người bán, còn DDP (Giao hàng đã nộp thuế) chỉ kết thúc khi hàng đến tay người mua.
4.4. Ưu tiên luật địa phương khi có xung đột
Nếu quy tắc Incoterms mâu thuẫn với luật quốc gia, luật bản địa sẽ được áp dụng trước. Điều này thường xảy ra trong vấn đề hải quan, xử lý khiếu nại hoặc thuế nhập khẩu.
4.5. Giữ nguyên bản chất điều kiện giao hàng
Dù thay đổi qua nhiều phiên bản, cấu trúc chia nhóm biển (FAS, FOB, CFR, CIF) và nhóm đa phương thức (EXW, FCA, CPT, DDP…) vẫn được giữ nguyên. Điều này giúp doanh nghiệp quen thuộc dễ dàng áp dụng.
4.6. Mang tính khung, bao quát
Incoterms không đề cập đến mọi rủi ro trong chuỗi cung ứng, ví dụ như chậm đơn hàng do thiếu container hoặc thay đổi điều khoản thanh toán. Vì vậy, các điều khoản riêng vẫn cần được đàm phán cụ thể.
5. Những thay đổi quan trọng trong Incoterms 2020
- DPP được tách thành hai điều kiện mới: DPU (Delivered at Place Unloaded) thay thế DAT, quy định hàng được giao khi đã dỡ xuống.
- FCA linh hoạt hơn: bổ sung tùy chọn người bán có thể yêu cầu vận đơn “on board” để thuận tiện cho thanh toán L/C.
- Thêm hướng dẫn chi tiết về bảo hiểm hàng hóa: đặc biệt cho điều kiện CIF và CIP.
- Tăng cường tính minh bạch: bổ sung mục “chuyển giao chi phí – transfer of costs” giúp phân tách rõ ràng chi phí theo từng giai đoạn vận chuyển.
Những cập nhật này phản ánh thực tế vận tải ngày càng đa dạng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam.
6. Ví dụ thực tế trong ngành vận tải nội địa
Giả sử một doanh nghiệp tại Bình Dương xuất hàng nội thất đi cảng Hải Phòng để xuất khẩu theo điều kiện CPT – Incoterms 2020. Công ty chọn Vận Tải Minh Thức làm đơn vị gom hàng tại kho, giao tận cảng. Khi đó:
- Minh Thức chịu trách nhiệm vận chuyển nội địa đến cảng, giao hàng đúng thời gian để kịp tàu xuất.
- Doanh nghiệp người bán chịu chi phí vận tải nội địa và rủi ro cho đến khi hàng được giao cho hãng tàu tại cảng Hải Phòng.
- Sau thời điểm giao, trách nhiệm thuộc về người mua ở nước ngoài.
Trường hợp này cho thấy việc hiểu đúng Incoterms giúp doanh nghiệp phân bổ rủi ro và chi phí hợp lý, đồng thời phối hợp hiệu quả với đơn vị vận chuyển trong nước.
7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Khi nào cần ghi rõ phiên bản Incoterms trong hợp đồng?
Luôn ghi rõ năm phiên bản, ví dụ “CIP – Incoterms 2020”, vì mỗi phiên bản có quy định khác nhau về bảo hiểm và chi phí.
2. Incoterms có áp dụng cho vận tải nội địa không?
Incoterms được thiết kế cho thương mại quốc tế, nhưng một số điều kiện như FCA, CPT, DAP cũng có thể linh hoạt áp dụng trong vận tải nội địa nếu hai bên thống nhất.
3. Ai nên chịu bảo hiểm hàng hóa trong Incoterms?
Điều này phụ thuộc điều kiện giao hàng: với CIF hoặc CIP, người bán phải mua bảo hiểm; các điều kiện khác, hai bên tự thỏa thuận.
Kết nối cùng chuyên gia vận tải Minh Thức
Nếu doanh nghiệp của bạn cần tư vấn thêm về hợp đồng vận chuyển hoặc phối hợp giao nhận theo điều kiện Incoterms, đội ngũ chuyên viên của Vận Tải Minh Thức luôn sẵn sàng hỗ trợ. Hãy liên hệ qua hotline 0328.29.4444 hoặc truy cập vantaiminhthuc.com để được tư vấn tận nơi.